header

Εγγραφή στο Newsletter

Εγγραφείτε τώρα για να λαμβάνετε άμεση ενημέρωση!

Ζητήστε τη δική σας προσωποποιημένη ενημέρωση σε ημερήσια, εβδομαδιαία ή μηνιαία βάση.

Πετρέλαιο και Φυσικό Αέριο στο Αζερμπαϊτζάν κατά το 2001
Κατηγορίες κειμένου:
Χώρα αναφοράς: ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ
Ημερομηνία: 23/08/2004
Έκδοση: Super User
Κείμενο:
Α. Σύμφωνα με τα στοιχεία έτους 2001, η συνολική παραγωγή πετρελαίου στο Αζερμπαϊτζάν κινήθηκε στα επίπεδα του 2000 (14,095 εκατ. τόννους).


1. Συγκεκριμένα, οι 9 εκατ. τόννοι αποτελούν παραγωγή της σημαντικότερης αζερικής πετρελαϊκής εταιρίας SOCAR, εκ των οποίων 6,3 εκατ. τόννοι είχαν προορισμό τα διυλιστήρια της χώρας, ενώ 2,5 εκατ. τόννοι εξήχθησαν στις διεθνείς αγορές μέσω του Βορείου Αγωγού Πετρελαίου Μπακού-Νοβοροσίνσκ.


Ειδικότερα, το Αζερμπαϊτζάν στα πλαίσια διμερούς συμφωνίας 5ετούς διάρκειας με την Ρωσία (1998-2003) έχει δεσμευτεί, για την διατήρηση των φιλικών σχέσεων με τη Μόσχα, να εξάγει συγκεκριμένες ποσότητες πετρελαίου κατ΄έτος, μέσω του Αγωγού του Νοβοροσίσκ. Κατά την διάρκεια του 2001, κατόπιν σοβαρών ρωσικών πιέσεων, το Αζερμπαϊτζάν, προκειμένου να ανταποκριθεί στις ανωτέρω συμβατικές υποχρεώσεις, αύξησε την ποσότητα του εξαγομένου, μέσω του εν λόγω Αγωγού, πετρελαίου σε 2,5 εκατ. τόννους, ενώ αναμένεται να ακολουθήσει την ίδια τακτική και κατά τρέχον έτος.


Σημειώνεται ότι ανάλογες δεσμεύσεις για ανανέωση της ως άνω Συμφωνίας αναγκάστηκε να αναλάβει η χώρα, κατά την διάρκεια των συνομιλιών των Προέδρων Putin και Aliyev στη Μόσχα τον περασμένο Ιανουάριο. Οι συνέπειες τέτοιου είδους δεσμεύσεων, που λαμβάνονται για πολιτικούς λόγους, επιβαρύνουν υπερβολικά την οικονομία της χώρας, τόσο λόγω του υψηλού transit tariff ($15,67/τόννο), αλλά και λόγω της χαμηλότερης τιμής διάθεσης που οφείλεται στην αναγκαστική πρόσμιξη του υψηλής ποιότητας αζερινού πετρελαίου με άλλα πετρέλαια χαμηλής ποιότητας (εξάγεται πλέον ως export blend Urals). Κατ΄αυτόν τον τρόπο, πλήττεται εξάλλου και η βιωσιμότητα των διυλιστηρίων της χώρας, καθόσον ήδη έχει μειωθεί δραστικά η ετήσια παραγωγή διυλισμένου πετρελαίου (από 8,204 εκατ.το 2000, σε 6,300 εκατ. τόννους το 2001).


2. Η παραγωγή πετρελαίου εκτός Εταιρίας SOCAR (5,897 εκατ. τόννοι κατά το έτος 2001), αφορά στην Κοινοπραξία AIOC στην οποία μετέχουν οι παρακάτω Εταιρείες:


BP (βρετανική) (34,10%), UNOCAL (10,30%), LUCOIL (ρωσική) (10%), SOCAR (αζερική) (10%), STATOIL (νορβηγική) (8,60%), EXXONMOBIL (αμερικανική) (8%), DEVON (αμερικανική) (5,60%), ITOCHU (αμερικανική) (3,90%), TPAO (τουρκική) (6,80%), DELTA-HESS (αμερικανο-σαουδαραβική) (2,70%).


Σε αντίθεση με την SOCAR, η Κοινοπραξία AIOC, στη οποία έχει δοθεί η εκμετάλλευση των Κοιτασμάτων Azeri-Chirag-Guneshli, χρησιμοποιεί, κατ΄αποκλειστικότητα, τον Δυτικό Αγωγό, ο οποίος συνδέει το Μπακού με το γεωργιανό λιμάνι Supsa στη Μαύρη Θάλασσα. Ο εν λόγω αγωγός χωρητικότητας 6,5 εκατ. τόνων κατ΄ετος (με δυνατότητα να φτάσει τους 11 εκατ. τόννους) παρουσιάζει περισσότερα πλεονεκτήματα από τον Βόρειο Αγωγό του Νοβοροσίσκ: Είναι πιο σύγχρονος, παρέχει 6 φορές οικονομικότερη πρόσβαση στη θάλασσα, μεταφέρει κατ’ αποκλειστικότητα αζερινό πετρέλαιο χωρίς προσμίξεις άλλης προέλευσης πετρελαίων χαμηλότερης ποιότητας.


3. Λόγω των πλεονεκτημάτων του Δυτικού Αγωγού, στα άμεσα σχέδια του Αζερμπαϊτζάν αλλά και των Εταιρειών της Κοινοπραξίας AIOC (με εξαίρεση ίσως της ρωσικής Εταιρείας LUKOIL) είναι η δημιουργία ενός παράλληλου δυτικού αγωγού από το Μπακού στο τουρκικό λιμάνι Τσειχάν μέσω Τυφλίδας.


Συγκεκριμένα, το κόστος κατασκευής του ανωτέρω Αγωγού αναμένεται να αναληφθεί κατά 30% από την κατασκευάστρια Εταιρεία BTC Co, ενώ το υπόλοιπο 70% θα καλυφθεί με δανεισμό από διεθνή πιστωτικά ιδρύματα. Ήδη, η ανωτέρω Εταιρεία προτίθεται, για την χρηματοδότηση του έργου, να διαθέσει το 45% των μετοχών της σε νέους επενδυτές, με δεδομένο μεταξύ άλλων το ενδιαφέρον και της Εταιρείας ΒΡ.

Το κόστος κατασκευής, σύμφωνα με εκτιμήσεις του David Woodward, Προέδρου της σημαντικότερης Κοινοπραξίας Πετρελαίου στο Αζερμπαϊτζάν, AIOC, υπολογίζεται σε $2,9 δις δολλάρια. Το τμήμα του Αγωγού μέσα στο έδαφος της Τουρκίας, κόστους $1,4 δις, θα κατασκευασθεί από την τουρκική Εταιρεία ΒΟΤΑS. Ο εν λόγω αγωγός θα έχει δυναμικότητα 25 εκατ. τόννων ετησίως (έναντι 50 εκατ. τόννων όπως είχε αρχικά εκτιμηθεί) και διάρκεια λειτουργίας 30-40 έτη. Κατά μήκος των 1745 χλμ του θα κατασκευασθούν έξι σταθμοί άντλησης, καθώς και ειδικές εγκαταστάσεις υποδοχής στο Τσευχάν.


Επειδή η κατασκευή του Αγωγού προϋποθέτει την πλήρη εκμετάλλευση της ευρύτερης Περιοχής του Κοιτάσματος πετρελαίου Azeri- Chirag-Guneshli, η συνολική ποσότητα του οποίου ανέρχεται σε 640 τόννους, εκτιμάται ότι το συνολικό κόστος της α΄φάσης του Προγράμματος ανάπτυξης θα ανέλθει σε $3,6 δις, εκ των οποίων $2,9 δις θα αφορούν κατασκευαστικά έργα, ενώ $700 εκατ. σε έργα εξόρυξης. Στη συνέχεια, η υλοποίηση της β΄φάσης του Προγράμματος θα απαιτήσει άλλα $5 δις δολλάρια, ενώ η γ΄φάση $4 δις περίπου.


Η κατασκευή του ανωτέρω Αγωγού αναμένεται να αρχίσει το καλοκαίρι του 2002 και να ολοκληρωθεί περί τα τέλη του 2004, ενώ η πρώτη μεταφορά πετρελαίου υπολογίζεται να πραγματοποιηθεί στις αρχές του 2005.


Μέτοχοι της κατασκευαστικής Εταιρείας BTC Co θα είναι οι Εταιρείες: SOCAR (45%), BP (25,72%), UNOCAL (7,74%), STATOIL (6,45%), TPAO (5,08%), ENI (ιταλική 5%), ITOCHU (2,96%), DELTA HESS (2,05%), ενώ θα είναι δυσχερής η προσχώρηση νέων μετόχων μετά την έγκριση κατασκευής του έργου. Πάντως οι μέτοχοι θα έχουν τη δυνατότητα, με την συγκατάθεση της βασικής μετόχου SOCAR, να μεταβιβάζουν τα μερίδια τους σε τρίτους.


Αξίζει να σημειωθεί ότι η SOCAR, προκειμένου να στηρίξει την εμπορική βιωσιμότητα του εν λόγω έργου ενώπιον διεθνών χρηματοδοτών, ανακοίνωσε τελευταία την πρόθεσή της να διαθέσει το 20% της συμμετοχής της στους υπόλοιπους μετόχους, μόλις εγκριθεί η κατασκευή του έργου. Κατά συνέπεια μετά την εξέλιξη αυτή, η συμμετοχή των χρηματοδοτριών Εταιρειών αναμένεται να διαμορφωθεί ως εξής: SOCAR (25%), BP (38,21%), UNOCAL (9,58%), STATOIL (8,90%), TPAO (7,55%), ENI (5%), ITOCHU (3,40%) και DELTA HESS (2,36%).


Με δεδομένο τις δεσμεύσεις του Αζερμπαϊτζάν προς την Ρωσία για την υποχρεωτική χρήση του Βορείου Αγωγού, όσον αφορά τις εξαγωγές της κρατικής παραγωγής πετρελαίου (SOCAR), η εμπορική βιωσιμότητα του υπό μελέτη Αγωγού Πετρελαίου Μπακού-Τυφλίδας-Τσειχάν εξαρτάται αποκλειστικά από την αξιοποίηση του Κοιτάσματος Azeri-Chirag-Guneshli. Το γεγονός δε, ότι ήδη οι 100 εκ των 640 τόννων πετρελαίου του Κοιτάσματος είναι δυνατόν να εξαχθούν μέσω του ήδη υφισταμένου Δυτικού Αγωγού, προκαλεί τον σκεπτικισμό των επιχειρηματικών κύκλων, οι οποίοι θεωρούν ότι η εμπορική βιωσιμότητα του έργου προϋποθέτει την εξεύρεση επιπλέον ποσότητας άλλης προέλευσης.


Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον δεν εξευρεθούν νέα κοιτάσματα προς εκμετάλλευση στο Αζερμπαϊτζάν, θα πρέπει η Ρωσία να επιτρέψει την διακίνηση μέσω του Αγωγού πετρελαίου από το Καζακστάν. Πλην όμως, η υλοποίηση της προοπτικής αυτής προϋποθέτει περαιτέρω, είτε την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού από το ρωσικό λιμάνι Aktau στο Μπακού, είτε την κατασκευή επίγειου αγωγού από το λιμάνι Aktau στο Μπακού μέσω ρωσικού εδάφους, είτε την δρομολόγηση μεγάλου αριθμού πετρελαιοφόρων πλοίων στην Κασπία, κάτι που για περιβαλλοντικούς λόγους αντενδείκνυται σε μια κλειστή θάλασσα.


Επιπλέον πρόβλημα δημιουργεί και η ποιοτική διαφορά μεταξύ του αρίστης ποιότητος αζερικού πετρελαίου και του υψηλής περιεκτικότητας σε θείο καζαχικού, η οποία μειώνει σε μεγάλο βαθμό την εμπορική αξία του τελικού προϊόντος.


Επομένως, με τα μέχρι τούδε δεδομένα, είναι προφανές ότι η κατασκευή του ανωτέρω Αγωγού δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με οικονομικά κριτήρια, παρά μόνο ίσως από πολιτικά. Είναι βέβαια σαφές ότι η πολιτική του Αζερμπαϊτζάν συνίσταται στην τήρηση ισορροπιών μεταξύ των δυτικών δυνάμεων και της Ρωσίας, η επιρροή της οποίας παραμένει αισθητή στη χώρα.


Β. Το Αζερμπαϊτζάν παράλληλα καταβάλλει προσπάθεια για την εξεύρεση αγορών για τα σημαντικά αποθέματα φυσικού αερίου του Κοιτάσματος Shah Deniz , τα οποία υπολογίζονται σε 800 δις κυβ. μέτρα. Ήδη, τον Μάρτιο του 2001 συμφωνήθηκε η πώληση 89,2 δις κυβ. μέτρων φυσικού αερίου προς την Τουρκία συνολικά για την περίοδο 2006-2016 .


Η παραγωγή φυσικού αερίου στη χώρα για έτος 2001, έφτασε 4,647 δις κυβ. μέτρα, ενώ η δυνητική παραγωγή του ανωτέρω Κοιτάσματος ανέρχεται σε 16 δις κυβ. μέτρα ετησίως.


Κατά συνέπεια, επιδίωξη του Αζερμπαϊτζάν, όσο και της Κοινοπραξίας εκμετάλλευσης του Κοιτάσματος Shah Deniz είναι η άμεση υλοποίηση του Προγράμματος αξιοποίησης του Κοιτάσματος, το κόστος του οποίου ανέρχεται σε $2,5-3 δις δολλάρια, συμπεριλαμβανομένου του κόστους κατασκευής ενός αγωγού φυσικού αερίου, μήκους 984 χλμ., από το Μπακού μέσω Τυφλίδας στην τουρκική πόλη Ερζερούμ (περί τα $1 δις δολλάρια).


Σημειώνεται ότι στην Κοινοπραξία Shah Deniz συμμετέχουν οι κατωτέρω Εταιρείες ως εξής:

BP (25,50%), STATOIL (25,50%), LUKOIL (10%), SOCAR (10%), OIEC (10%), TOTAL-FINA-ELF (10%), TPAO (9%).


Η μέση χωρητικότητα του Αγωγού εκτιμάται ετησίως σε 22 δις κυβ. μέτρα (με μεγίστη χωρητικότητα περί τα 30 δις κυβ. μέτρα). Το έργο αναμένεται να αναλάβει η Εταιρεία South Caucasus Pipeline Co (SCPC), η οποία αποτελεί κοινοπραξία των εταιρειών που εκμεταλλεύονται το Κοίτασμα Shah Deniz.


Ήδη περί τα τέλη του 2001, άρχισε η υπογραφή των συμβολαίων για προμήθεια υλικών, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί το τρίτο τρίμηνο 2002, ενώ η παράδοση των σωλήνων τοποθετείται περί τα τέλη του 2003, ενόσω θα προχωρεί η διαδικασία απαλλοτρίωσης των αναγκαίων εδαφών. Η κατασκευή του αγωγού αναμένεται να ολοκληρωθεί περί τα τέλη του 2004, η έναρξη δοκιμών τοποθετείται τον Οκτώβριο του 2005, ενώ η έναρξη λειτουργίας του θα πραγματοποιηθεί τον Ιανουάριο του 2006.


Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ήδη σήμερα η Τουρκία εισάγει συνολικά 56 δις κυβ. μέτρα φυσικού αερίου ετησίως και από άλλες προμηθεύτριες χώρες εκτός του Αζερμπαϊτζάν, κυρίως από την Ρωσία (65% των συνολικών εισαγωγών) και το Ιράν, το οποίο αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη χώρα τον κόσμο σε αποθέματα φυσικού αερίου. Σύμφωνα με αναλυτές, το 2005 η εξόρυξη ιρανικού φυσικού αερίου θα αυξηθεί από 300 εκατ. σε 500 εκατ. κυβ. μέτρα κατ’ έτος.


Ενόψει των ανωτέρω, η Τουρκία άρχισε ήδη από τα τέλη του 2001 την εξαγωγή ιρανικού φυσικού αερίου μέσω αγωγού μήκους 2.567 χλμ, ενώ είναι υπό εξέταση η μελλοντική προέκταση των δύο ανωτέρω αγωγών μέσω του τουρκικού και ελληνικού εδάφους για την προώθηση φυσικού αερίου προς τις αγορές της Δυτ. Ευρώπης.


Η Τουρκία βλέπει με ενθουσιασμό την ιδέα προέκτασης των αγωγών μέσα στο έδαφός της, εφόσον κατ’ αυτόν το τρόπο θα επανεξαγάγει τα μεγάλα πλεονάσματα φυσικού αερίου που θα έχει στο εγγύς μέλλον, ενώ παράλληλα καθίσταται ενεργειακός κόμβος στην διακίνηση του φυσικού αερίου προς τη Δυτ. Ευρώπη. Αλλά και για τη χώρα μας η προοπτική συνεργασίας με την Τουρκία στον τομέα του φυσικού αερίου αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία.




exports Gefyres Ypourgeio logo 02highrez ktp 1 dark blue el exports