ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ AΡΧΕΙΟΥ

• Οικονομικό Περιβάλλον
• Δημόσιο Χρέος
• Τραπεζικά - Νομισματικά
• Πληθωρισμός

Η ισχυρή ανατίμηση του τοπικού νομίσματος έναντι του Ευρώ, σωρευτικά κατά 9% και πλέον από τις αρχές του 2022 έως τον Μάιο τρέχοντος έτους (+3,4% εντός του πρώτου 4μήνου του 2023 και +7,1% τον Απρίλιο 2023 έναντι Απριλίου 2022), έχει δημιουργήσει «κερδισμένους» και «χαμένους» εντός της αλβανικής οικονομίας:

Στην πλευρά των «κερδισμένων» αρχικώς οι εισαγωγικές επιχειρήσεις, οι οποίες κεφαλαιοποιούν την αποδυνάμωση του Ευρώ έναντι του τοπικού νομίσματος βάσει της διαφοράς τιμής στα προϊόντα που εισάγουν και διακινούν. Η πτώση του Ευρώ σε ιστορικά χαμηλά (€1/110,94 ALL, στις 9/5/2023) ωστόσο, βρίσκει ως μεγαλύτερους «κερδισμένους» την α/Κυβέρνηση και την Τράπεζα της Αλβανίας (ΤτΑ): το ύψος του χρέους που διακρατεί το α/Δημόσιο σε Ευρώ υποχώρησε κατά 646 δις Λεκ (~€5,8 εκατ., σε τρέχουσα ισοτιμία) ή 5,1% εντός του 2022, ως άμεσο αποτέλεσμα της διολίσθησης του ευρωπαϊκού νομίσματος, μειώνοντας αντίστοιχα και την αξία των δόσεων αποπληρωμής χρεών που «εκφράζονται» σε τοπικό νόμισμα. Ταυτόχρονα, η διαφορά της ισοτιμίας συνέβαλε στην απόσβεση των εξωτερικών πληθωριστικών πιέσεων στην α/οικονομία, δίνοντας στην ΤτΑ μεγαλύτερα περιθώρια στην άσκηση νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, στις αρχές Μαΐου η Κεντρική Τράπεζα διατήρησε το βασικό επιτόκιο δανεισμού στο 3%, την ίδια εβδομάδα κατά την οποία η αμερικανική Fed και η ΕΚΤ αύξαναν αμφότερες -και για πολλοστή φορά εντός του τελευταίου έτους- το καθοδηγητικό επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης, στο 5,25% στο 3,25% αντιστοίχως, με στόχο τη συγκράτηση του πληθωρισμού.

Στον αντίποδα, ένα μεγάλο μέρος της μεταποίησης και το σύνολο των εξαγωγικών επιχειρήσεων της χώρας, τόσο σε προϊόντα όσο και σε υπηρεσίες, βρίσκονται στην πλευρά των «χαμένων»: η ισχυροποίηση του Λεκ μειώνει την ανταγωνιστικότητα των εγχωρίως παραγόμενων αγαθών στις διεθνείς αγορές, οδηγώντας σε απώλεια μεριδίων, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει τα λειτουργικά τους κόστη, καθώς οι εταιρείες τιμολογούν σε και εισπράττουν Ευρώ αλλά καλύπτουν τις δαπάνες τους σε εγχώριο νόμισμα, το οποίο διαρκώς ανατιμάται. Ως αποτέλεσμα, εκπρόσωποι των εξαγωγικών φορέων της χώρας απευθύνθηκαν, με ανοιχτή επιστολή τους στις αρχές Μαΐου, στην Υπουργό Οικονομικών&Οικονομίας (ΥΠΟΙΚ) και την Κεντρική Τράπεζα, ζητώντας παρεμβάσεις για τη «συγκράτηση» του Λεκ και την ομαλοποίηση της κατάστασης.

Σημειώνεται ότι η ΤτΑ, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, προχωρά συχνά σε αγορά Ευρώ για την ενίσχυση των αποθεμάτων της σε ξένο νόμισμα, κίνηση που μπορεί να συμβάλλει στην εξασθένιση του Λεκ και την εξισορρόπηση της κατάστασης στην αγορά συναλλάγματος. Ο Κυβερνήτης της ΤτΑ, ωστόσο, δήλωσε ότι η Τράπεζα ακολουθεί παγίως πολιτική ελεύθερης διαμόρφωσης των συναλλαγματικών ισοτιμιών και δεν θα προχωρήσει σε καμία άμεση παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος. ΥΠΟΙΚ και Κεντρική Τράπεζα θεωρούν την ενίσχυση του Λεκ απόδειξη της προόδου της εγχώριας οικονομίας κατά την τελευταία διετία και της αυξημένης εμπιστοσύνης των επενδυτών, και όχι συγκυριακό η κερδοσκοπικό φαινόμενο, «δείχνοντας» προς την αύξηση του ΑΕΠ, η οποία ανήλθε σε 4,8% το 2022, προς την άνοδο των εξαγωγών κατά €2 δις ή 41%, των ΑΞΕ κατά €340 εκατ. ή 33%, των εμβασμάτων από το εξωτερικό κατά €72 εκατ. ή 9,6% και τον περιορισμό του κρατικού χρέους από το 74,5 στο 64,6% του ΑΕΠ (στοιχεία 2022 έναντι 2021), καθώς και στον πληθωρισμό που αποκλιμακώθηκε πλέον στο 5,7% το πρώτο 3μηνο του έτους, έναντι 8,3 το 2022.

Την ίδια στιγμή η Konfindustria, η μεγαλύτερη Συνομοσπονδία παραγωγικών/εξαγωγικών επιχειρήσεων της Αλβανίας, θεωρεί ότι μία παρέμβαση της ΤτΑ στην αγορά συναλλάγματος για την ανάσχεση της συνεχούς υποτίμησης του Ευρώ δεν θα είχε τα επιθυμητά αποτελέσματα αλλά, αντίθετα, θα οδηγούσε σε περιττές οικονομικές απώλειες. Αντ’ αυτού, η Συνομοσπονδία ζητά από την Κυβέρνηση ένα έκτακτο «πακέτο» ενίσχυσης για τις κατηγορίες επιχειρήσεων που πλήττονται περισσότερο από την ανατίμηση του Λεκ, υπογραμμίζοντας ότι μόνο η μεταποιητική βιομηχανία έχει χάσει -κατ’ εκτίμηση- πάνω από €200 εκατ. ευρώ λόγω της μη βιώσιμης συναλλαγματικής ισοτιμίας του Λεκ, με εκατοντάδες εγχώριες επιχειρήσεις στη βιομηχανία τροφίμων, στα ποτά (αλκοολούχα και μη), στην παραγωγή γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων κ.ά. να αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο χρεοκοπίας.

Σύμφωνα με την Konfindustria, το κυβερνητικό «πακέτο» ενίσχυσης θα μπορούσε να περιλαμβάνει τόσο έκτακτες χρηματοδοτήσεις για την προστασία των βιομηχανιών, της τοπικής παραγωγής και των εξαγωγέων, όσο και μέτρα για τη μείωση του κόστους παραγωγής, όπως βραχυπρόθεσμες φοροελαφρύνσεις, μείωση των τιμών της Η/Ε, των καυσίμων, την εργοδοτικών και κοινωνικών εισφορών κλπ., ζητώντας μάλιστα τα μέτρα αυτά να ληφθούν το συντομότερο δυνατό, λόγω του επείγοντος της συγκυρίας.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με πολλούς αναλυτές η διαρκής ανατίμηση του Λεκ σε ιστορικά υψηλά έναντι του Ευρώ τους τελευταίους μήνες, δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά με βάση τις θετικές προοπτικές της α/οικονομίας και την αύξηση της προσφοράς συναλλάγματος στα «επίσημα» κανάλια, όπως για παράδειγμα από την άνοδο του εισερχόμενου τουρισμού και των επισκεπτών από γειτονικές χώρες, ή την αύξηση της κυκλοφορίας χρήματος λόγω των επικείμενων τοπικών εκλογών στην Αλβανία (14/5/2023). Αντιθέτως, σύμφωνα με αρκετούς οικονομολόγους, ανάγεται σε σημαντικό βαθμό και στην αύξηση της προσφοράς Ευρώ από «ανεπίσημα» κανάλια, τα οποία επηρεάζουν την εγχώρια αγορά συναλλάγματος διαμορφώνοντας στρεβλή εικόνα για την πραγματική δύναμη του Λεκ.

11.5.2023, Πηγή: Monitor/Albania Daily News